विद्यार्थी संगठन हटाउने कि तौरतरिका फेर्ने ?

राज्यले गर्ने निर्णयको कुरा होस् वा सार्वजनिक नीति बनाउने कुरा -नेपालमा हचुवागिरी (adhocism) स्थायी चरित्रका रूपमा सवैतिर विद्यमान छ । विगतमा एकजना शिक्षामन्त्री हुनुहुन्थ्यो । उहाँलाई एकदिन लाग्यो नेपालका विद्यालयमा पठनपाठन राम्रो नभएको सरकारी शिक्षकले राजनीतिक दलमा आवद्ध भएर हो । त्यसैले, उहाँले निर्णय गराउनुभयो -शिक्षक राजनीतिक दलको सदस्य हुन नपाउने । झट्ट हेर्दा कति राम्रो ! मन्त्रीको निर्णयको खुब तारिफ भयो । यो निर्णय यति लोकप्रिय थियो कि यसको खुलेर आलोचना गर्ने साहस कसैले गर्न सकेन । मन्त्रीको बुझाइ पूर्ण रूपमा गलत होइन । तर, यथार्थ के हो भने शिक्षक राजनीतिक दलमा आवद्ध हुनु स्वयंमा विद्यालय खराब हुने कारण होइन, न त सरकारले गर्ने निर्णयबाट यसको एकैपटकमा अन्त गर्न सकिन्छ । शिक्षक दलीय राजनीतिमा आवद्ध हुने कुरा विद्यालय खराब हुने कारणमात्र जस्तो देखिए पनि यो विभिन्न अन्य अवस्थाहरूको परिणाम पनि हो । शिक्षक (वा कर्मचारी) राजनीतिक दलका सदस्य हुने र यसलाई गलत स्वार्थका लागि उपयोग गर्ने प्रवृत्तिका विभिन्न आयाम छन् । यसका लागि शिक्षक वा कर्मचारीमात्र जिम्मेवार छैनन् -अन्य पक्ष र राज्यका विद्यमान गलत नीति र प्रक्रिया पनि जिम्मेवार छन् । विभिन्न नीतिगत औंजार र सरोकारवाला विभिन्न पक्ष ( उदाहरणका लागि, शिक्षक, राजनीतिक दल, समुदाय, विद्यार्थी, आदि)सँग बृहत् संवाद नगरी यसलाई एक झट्कामा हटाउन सम्भव छैन । यसो गर्न समय र रणनीति चाहिन्छ, धैर्य र सुझबुझ चाहिन्छ । मलाई पनि विश्वविद्यालयमा अहिले भइरहेको दलीय राजनीतिको अन्त हुन आवश्यक छ जस्तो नै लाग्छ । दलआवद्ध संगठनले शिक्षण संस्थालाई विद्रुप बनाएका छन् । तर, यसको अन्त रातारात विद्यार्थी संगठनमा प्रतिबन्ध लगाएर गर्न सम्भव छैन । लोकतान्त्रिक समाजमा कुनै संगठनलाई प्रतिबन्ध लगाएको घोषणा गर्नु जायज पनि छैन । विद्यार्थी संगठनको उद्देश्य र ढाँचा कस्तो बनाउने ? चुनाव कसरी वा कसले गर्ने ? कस्ता गतिविधिलाई नियन्त्रण गर्ने र कस्तालाई प्रेरित गर्ने ? आदि विषयमा विभीन्न पक्षहरूसँग बृहत् संवाद गर्न आवश्यक छ र त्यसका आधारमा तत्काल गर्नुपर्ने र क्रमशः गर्दै जाने 'स्टेप्स'हरू निर्क्यौल गर्नुपर्छ । रातारात सबै रित फेर्ने र देशलाई विकसित बनाउने कुरा चुनावको बेला गर्ने हो । देश चलाउने जिम्मेवारी पाएपछि हचुवागिरी अलि कम गर्नुपर्छ । राज्यले लिने नीति र निर्णय टिकाउ भयो भने मात्र सरकारप्रति मानिसको विश्वास र भरोसा बढ्छ ।

इस्लामाबादलाई शुभकामना !

 पश्चिमी वायुको प्रभावले केही दिनदेखि परिरहेको झरी थामिएपछि इस्लामाबादको आकाश बिहीबारबाट केही खुलेको छ।

घाम र बादलको लुकामारीबीच उत्तरपट्टिको मार्गला हिलमुनिको सुन्दर इस्लामाबाद सहर थप सुन्दर देखिएको छ।

यति नै बेला इस्लामाबाद एउटा ऐतिहासिक घडीको पर्खाइमा पनि छ। अमेरिका–इरान–इसराइलको युद्ध विरामपछि अमेरिका र इरानबीच आउँदो शनिबारबाट कुराकानी सुरू हुँदैछ।

My Comments on the Election Victory of RSP and the Formation of New Government

If you are interested in my commentary on the current political context, here it is:

शासकका बाटामा काँडा बिछ्याउने कि फूल ?

यस पटक निर्वाचन परिणामबारे हतारिएर लेख लेख्ने मेरो चाहना थिएन।

यसको एउटा कारण के भने, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) र बालेन्द्र शाह (बालेन) लोकप्रियताबारे र यस पटकको निर्वाचनले नेपालको राजनीति र समाजलाई पार्ने सम्भावित प्रभावबारे आफ्ना विचार विगतमा विभिन्न लेखहरूमार्फत् प्रस्तुत गरिसकेको छु।

मध्यरातको यात्रा, मेहदी हसन र मध्यपूर्वको सन्त्रास

आजभोलि मेहदी हसनका गीत-गजलहरूमा मेरो रुचि व्हात्तै बढेको छ । हिंड्दा, गाडी चलाउँदा वा आकासमा उडीरहँदा मेरा कानहरूमा हसन नै गुनगुन-गुनगुन गरिरहेका हुन्छन् । 

 

मध्यरातका शिशुहरू

मेरो ‘पढ्नुपर्ने पुस्तक’को सूचिमा केही त्यस्ता पुस्तक छन् जुन पुछारबाट उकालो चढ्न पाउँदैनन् । सूचिको अग्रभागमा नयाँ पुस्तक थपिन्छन् र पुछारका पुस्तकमाथि मबाट अन्याय भइरहन्छ । लामो समयसम्म अन्यायमा परेका  त्यस्ता पुस्तकमध्ये एक हो सलमान रस्दीको ‘Midnight’s Children’ । 

निर्वाचनपछिको नेपालबारे ७बुँदे टिप्पणी

नेपालको निर्वाचनको माहोलबाट म टाढा छु ।  धुमधामले प्रचार-प्रसार चलिरहेका बेला को लोकप्रिय छ, कसले जित्ला, कसले हार्ला भन्ने अनुमान गर्न म सक्दिन, न त यसमा मेरो रुचि छ । त्यसैले, यो लेखमा म निर्वाचनको परिणामको आकलनमा केन्द्रित हुनेछैन । यस निर्वाचनले नेपालको राज्य र समाजलाई भोलिको दिनमा कस्तो प्रभाव पार्ला ? यस विषयमा मेरा दृष्टिकोण यहाँहरूलाई सुनाउन चाहन्छु ।