Saturday Musings: हात्ती आयो, हात्ती आयो, फुस्सा ?!

नेपालको अनुभव के छ भने राजनीतिक परिवर्तनपछि जब सत्तामा नयाँ मानिस पुग्छन् तब तिनीहरू र तिनका आसेपासेले कस्तो हल्ला चलाउँछन् भने -फलानो मानिस प्रधानमन्त्री बन्नु, वा चिलानो मानिस गृहमन्त्री बन्नु वा ढिस्कानो मानिस अर्थमन्त्री बन्नु नै उपलब्धि हो । बाँकी तपसीलका कुरा हुन् ।

सजिलोसँग सास फेर्न देऊ !

शान्तिपूर्ण, धाँधलीरहित निर्वाचनबाट निर्माण भएको सरकारको योग्यतामाथि प्रश्न गर्न नैतिक रूपमा गार्‍हो हुन्छ । 'सरकार चलाउने मानिस योग्य' छैनन् बारम्बार भन्दा उनीहरूलाई चुनेर त्यहाँ पठाउने बहुसङ्ख्यक जनता मुर्ख भएको र उनीहरूले गल्ती गरेको विश्वास गर्नुपर्ने हुन्छ ।

नक्कल गर्नु राम्राको !

प्रधानमन्त्रीको कालो पोशाक, कालो चस्मा र कालो टोपीको रोजाइ र कम बोल्ने अभ्यास महेन्द्र शाहको नक्कल भन्ने धेरैबाट सुनियो ।

म कहाँको पोखरेल ?!

तिमी कहाँको पोखरेल ?!

यो प्रश्नले मलाई बेलाबेलामा पछ्याइरहन्छ । अरू पोखरेललाई पनि पछ्याउँदो हो ।

किन नदिने सेनाका अवकासप्राप्तलाई निजामती नेतृत्व ?!

सेनाका सेवानिवृत्त अधिकारीलाई सार्वजनिक जिम्मेवारी दिन थालिएका समाचार सोसल मिडिया र सञ्चारमाध्यममा देखिरहेको छु । ती समाचार सत्य हुन् कि होइनन् मलाई थाह छैन । नहुन पनि सक्छन् । तर, समाचार साँच्चिकै सत्य हुन् भने यो एउटा दुखद् सुरुआत हो ।

विरोध मात्र गर्छन्, समाधान दिदैनन् !?

सरकारको भक्तिगान नगर्ने र प्रश्नमात्र गर्न रुचाउने मानिसहरूले सधैं झेल्ने गरेको टिप्पणी हो यो । सत्ताका समर्थकहरू भन्ने गर्छन् -यिनीहरूका कुरा के सुन्नु ? यी विरोध गर्ने हुन्, समाधान दिने होइनन् !

विकास, राजनीति, दलतन्त्र

केही वर्षअघि देश बनाउन भौंतारिँदै गर्दा रविन्द्र मिश्रले एउटा गजबको स्लोगन बनाउनुभयो । त्यो थियो -‘विचारभन्दा माथि देश’ । यो स्लोगनको फ्यालसीबारे धेरैले मिश्रलाई बुझाउन खोजे । देश भनेको पनि विचार नै हो, विचारभन्दा माथि केही हुँदैन भन्ने सामान्य कुरा उहाँलाई बुझाउन सकिएन ।

सुकुम्बासीलाई बुझ्ने कुरामा कहाँ चुकेको छ राज्य ?!

सुकुम्बासी वा informal settlements मा बस्ने मानिसको अवस्थाबारे 'गैर सुकुम्बासी' समूहको बुझाइ अक्सर पूर्वाग्रही हुन्छ । जमीनमा स्वामीत्व भएका वा आर्थिक रूपले सम्पन्न मानिसहरू सुकुम्बासीलाई सार्वजनिक जग्गा कब्जा गरी बस्ने, बदनियत भएका, अशिक्षित, अल्छे र अयोग्य मानिसका रूपमा हेर्छन् । सुकुम्बासीकै लागि पनि सुकुम्बासी हुनु प्रतिष्ठा वा गौरवको विषय होइन ।

तर, राज्यले सुकुम्बासीलाई कसरी हेर्ने त ?

म सरकारविरोधी होइन तर यो तरिका ठिक भएन है

जेनजी आन्दोलन राज्यले उपेक्षा गरेका वर्ग र समूह सबैको सपनाको जगमा उभिएको थियो । राज्यले भूईंमान्छेका दुःख देखेन भनेर विद्यार्थी सडकमा आए र उनीहरूका पछाडि युवा, बृद्ध, बालबालिका सबै आए । रगत बगाए, भविष्यको मिठो सपना बुने ।

Depoliticization Won't Solve Our Problems

I am not trying to lecture the government -who am I to do that? The people running the government are far more knowledgeable than I am.

I am simply writing about things that, in my view, we ordinary citizens should consider.

राहुल रोय सफल कि असफल ?

तपाईंमध्ये कतिले 'आशिकी' नामको हिन्दी फिल्म हेर्नुभयो होला । सन् १९९० मा रिलिज भएको यो फिल्म धेरै लोकप्रिय भयो । यसका 'हिरो' राहुल रोय पनि यही फिल्मका कारण लोकप्रिय भए । भनिन्छ यो फिल्म रिलिज हुनासाथ उनले केही दिनभित्र ४५ भन्दा बढी अरू फिल्मका सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए ।

तर पछि राहुल रोयले खेलेका फिल्म धेरै चलेनन् । भारतीय फिल्म उद्योगमा एकाएक चम्केका उनी केही समयपछि हराए ।

विद्यार्थी संगठन हटाउने कि तौरतरिका फेर्ने ?

राज्यले गर्ने निर्णयको कुरा होस् वा सार्वजनिक नीति बनाउने कुरा -नेपालमा हचुवागिरी (adhocism) स्थायी चरित्रका रूपमा सवैतिर विद्यमान छ । विगतमा एकजना शिक्षामन्त्री हुनुहुन्थ्यो । उहाँलाई एकदिन लाग्यो नेपालका विद्यालयमा पठनपाठन राम्रो नभएको सरकारी शिक्षकले राजनीतिक दलमा आवद्ध भएर हो । त्यसैले, उहाँले निर्णय गराउनुभयो -शिक्षक राजनीतिक दलको सदस्य हुन नपाउने ।

इस्लामाबादलाई शुभकामना !

 पश्चिमी वायुको प्रभावले केही दिनदेखि परिरहेको झरी थामिएपछि इस्लामाबादको आकाश बिहीबारबाट केही खुलेको छ।

घाम र बादलको लुकामारीबीच उत्तरपट्टिको मार्गला हिलमुनिको सुन्दर इस्लामाबाद सहर थप सुन्दर देखिएको छ।

यति नै बेला इस्लामाबाद एउटा ऐतिहासिक घडीको पर्खाइमा पनि छ। अमेरिका–इरान–इसराइलको युद्ध विरामपछि अमेरिका र इरानबीच आउँदो शनिबारबाट कुराकानी सुरू हुँदैछ।

My Comments on the Election Victory of RSP and the Formation of New Government

If you are interested in my commentary on the current political context, here it is:

शासकका बाटामा काँडा बिछ्याउने कि फूल ?

यस पटक निर्वाचन परिणामबारे हतारिएर लेख लेख्ने मेरो चाहना थिएन।

यसको एउटा कारण के भने, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) र बालेन्द्र शाह (बालेन) लोकप्रियताबारे र यस पटकको निर्वाचनले नेपालको राजनीति र समाजलाई पार्ने सम्भावित प्रभावबारे आफ्ना विचार विगतमा विभिन्न लेखहरूमार्फत् प्रस्तुत गरिसकेको छु।

मध्यरातको यात्रा, मेहदी हसन र मध्यपूर्वको सन्त्रास

आजभोलि मेहदी हसनका गीत-गजलहरूमा मेरो रुचि व्हात्तै बढेको छ । हिंड्दा, गाडी चलाउँदा वा आकासमा उडीरहँदा मेरा कानहरूमा हसन नै गुनगुन-गुनगुन गरिरहेका हुन्छन् । 

 

मध्यरातका शिशुहरू

मेरो ‘पढ्नुपर्ने पुस्तक’को सूचिमा केही त्यस्ता पुस्तक छन् जुन पुछारबाट उकालो चढ्न पाउँदैनन् । सूचिको अग्रभागमा नयाँ पुस्तक थपिन्छन् र पुछारका पुस्तकमाथि मबाट अन्याय भइरहन्छ । लामो समयसम्म अन्यायमा परेका  त्यस्ता पुस्तकमध्ये एक हो सलमान रस्दीको ‘Midnight’s Children’ । 

निर्वाचनपछिको नेपालबारे ७बुँदे टिप्पणी

नेपालको निर्वाचनको माहोलबाट म टाढा छु ।  धुमधामले प्रचार-प्रसार चलिरहेका बेला को लोकप्रिय छ, कसले जित्ला, कसले हार्ला भन्ने अनुमान गर्न म सक्दिन, न त यसमा मेरो रुचि छ । त्यसैले, यो लेखमा म निर्वाचनको परिणामको आकलनमा केन्द्रित हुनेछैन । यस निर्वाचनले नेपालको राज्य र समाजलाई भोलिको दिनमा कस्तो प्रभाव पार्ला ? यस विषयमा मेरा दृष्टिकोण यहाँहरूलाई सुनाउन चाहन्छु ।

रमाइलो मेला

एक साँझ, एक गाऊँ
एक तलाउ, एक विपद्
धमिलो पानीमा क्रमशः डुबिरहेको एक शरीर
हतास आँखा, रुग्ण विलाप -‘मलाई बचाउन आउँछौ कि कोही !?’

बसिबियाँलोः नेपाली जिब्रो झुक्याउने अङ्ग्रेजीका कुरा

म पहिले भाषामा शुद्धता महत्त्वपूर्ण हुन्छ भन्ठान्थेँ । आफूले बोल्ने भाषा शुद्धसँग लेख्नु र बोल्नुपर्छ भन्ने विचार थियो । तर, पछि यो विचारमा केही परिवर्तन आयो । किन भने चाहेर पनि सबैले आफ्नो भाषा, चाहे त्यो मातृभाषा नै किन नहोस्, शुद्ध तरिकाले बोल्न, लेख्न सक्दैनन् । भाषाको शुद्धतावादी मापदण्डले विभिन्न तरिका र लवजमा भाषाको प्रयोग गर्नेहरूमाथि अन्याय गरेको हुन्छ ।

रवि र बालेनलाई विश्वास नगर्नेहरूका लागि एउटा 'विकल्प' हुनेछ सुधारिएको नेपाली कांग्रेस

पुस २७ पृथ्वी जयन्तीका लागि चिनिन्छ। तर यसपटक, अर्थात् २०८२ को पुस २७ नेपाली कांग्रेसका दुई महामन्त्री गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले कांग्रेसको शरीरमा सास हाल्न पार्टीभित्र गरेको विद्रोहका लागि अभिलेखमा रहनेछ।